تحقیق و تصحیح رسالۀ «صحّة الأصول الأربعة» اثر محمّدمحسن بن محمّد رفیع رشتی متخلّص به عاصی اصفهانی (درگذشت بعد از 1290ق)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 جامعة المصطفی

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد علوم حدیث جامعة المصطفیالعالمیة

چکیده

کتب اربعه به دلیل جامعیّت، دربرگیری موضوعات متنوّع از اعتقادات تا فقه و اخلاق، و نیز جایگاه والای نویسندگان‌شان، همواره مورد توجّه علما و پژوهشگران بوده‌اند. با این حال، در مورد اعتبار روایات این کتب اختلاف نظرهایی وجود دارد. برخی از علما تمامی روایات را معتبر و قطعیّ الصدور می‌دانند، در حالی که برخی دیگر تنها روایاتی را معتبر می‌شمارند که از نظر سند دارای شرایط لازم باشند. دیدگاه غالب فقهای اصولی شیعه بر این است که به جز تعداد محدودی از اخبار متواتر، سایر اخبار موجود در کتاب کافی از نظر اعتبار، غیر قطعی محسوب می‌شوند و تنها آن دسته از اخبار که از لحاظ سند دارای شرایط لازم برای اعتبار هستند حجّت به شمار می‌روند. این مقاله به تحقیق و تصحیح رسالۀ «صحّة الأصول الأربعة» اثر محمّد محسن بن محمّد رفیع رشتی، عالم پرکار قرن سیزدهم هجری، می‌پردازد. محمّد محسن رشتی در رسالۀ «صحّة الأصول الأربعة» به اثبات صحّت احادیث کتب اربعه می‌پردازد. او بر این باور است که تمامی احادیث نقل شده در این کتب، یا قطعی الصدور هستند یا حداقل دارای اعتبار و حجّیت می‌باشند. او در این رساله به پاسخگویی به اعتراضات یکی از علمای قزوین می‌پردازد و با استناد به مبانی سندی احادیث و اصول رجالی، تلاش می‌کند تا اعتبار این کتب را اثبات کند. اصفهانی با رویکردی علمی و مستند، سعی در تقویت مبانی فقهی شیعه دارد. نویسنده با تکیه بر دیدگاه شیخ بهایی و دیگر علمای متقدّم، معتقد است که کتب اربعه، حاصل جمع‌آوری و گزینش اصول اربعه مئه است که مورد اعتماد اصحاب ائمّه( بوده است. این اصول، نزد ائمّۀ اطهار( اعتبار داشته و بسیاری از آن‌ها به ائمّه عرضه شده و مورد تأیید قرار گرفته‌اند. وی به نکاتی به عنوان دلایل صحّت کتب اربعه همچون اعتبار کتب اربعه نزد مصنّفین، تفاوت اصطلاحات قدما و متأخّرین، نقد دیدگاه متأخّرین، و ردّ عذر متأخّرین در وضع اصطلاح جدید، اشاره می‎نماید.
این رساله بر اساس تنها نسخۀ موجود به خطّ مؤلّف که در کتابخانۀ مرعشی نگهداری می‌شود، تصحیح شده است.

کلیدواژه‌ها